{"id":85215,"date":"2020-08-13T18:32:12","date_gmt":"2020-08-13T17:32:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/?p=85215"},"modified":"2020-08-14T12:04:37","modified_gmt":"2020-08-14T11:04:37","slug":"nr-72-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/2020\/08\/13\/nr-72-2020\/","title":{"rendered":"Nr 72 2020"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Extra: En soln\u00e4ra komet var tre<\/h2>\n\n\n\n<p>H\u00e4rom dan noterade de <a href=\"https:\/\/sohowww.nascom.nasa.gov\/pickoftheweek\/\">solgranskande sonderna SOHO och STEREO en komet \u00f6ver solen.<\/a> N\u00e4r forskarna fingranskade kometen visade den sig best\u00e5 av tre delar.<\/p>\n\n\n\n<p>Fr\u00e5n NASA:s kamera&nbsp;Heliospheric Imager (HI-1) ombord p\u00e5 STEREO kunde denna animation 5-9 augusti sammanst\u00e4llas &#8211; BL\u00c5S upp bilden p\u00e5 din sk\u00e4rm s\u00e5 kommer animationen ig\u00e5ng:<\/p>\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/?attachment_id=85247\" rel=\"attachment wp-att-85247\"><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-85247\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Aug2020_nongrp_hi1_anim1-300x300.gif\" srcset=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Aug2020_nongrp_hi1_anim1-300x300.gif 300w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Aug2020_nongrp_hi1_anim1-150x150.gif 150w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Aug2020_nongrp_hi1_anim1-200x200.gif 200w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Utsl\u00e4ngda moln f\u00f6rm\u00f6rkade Betelgeuse<\/h2>\n\n\n\n<p>\u00c5sikterna g\u00e5r fortfarande i s\u00e4r vad g\u00e4ller orsakerna till Betelgeuse dramatiska nedsl\u00e4ckning i vintras. Senaste bidraget kommer fr\u00e5n ett team som anv\u00e4nt Hubble-teleskopet och som visar att stj\u00e4rnan\u00a0vr\u00e4kt ut m\u00e4ngder av m\u00f6rkt material i v\u00e5r riktning, vilket f\u00f6rm\u00f6rkat stj\u00e4rnan &#8211; fr\u00e5n oss sett.<\/p>\n\n\n<div class=\"mceTemp\"><a href=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/?attachment_id=85224\" rel=\"attachment wp-att-85224\"><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"300\" class=\"size-medium wp-image-85224 aligncenter\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/heic2014a1-300x300.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/heic2014a1-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/heic2014a1-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/heic2014a1-200x200.jpg 200w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/heic2014a1.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><em>S\u00e5g det ut&nbsp;s\u00e5 h\u00e4r&nbsp;n\u00e4r Betelgeuse sl\u00e4cktes ner? Bildk\u00e4lla:ESO, ESA\/Hubble, M. Kornmesser<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Nu tror vi s\u00e5 h\u00e4r:<\/p>\n\n\n\n<p>Att ett gigantiskt stoftmoln skapades n\u00e4r superhet plasma spr\u00e4ngdes ut i rymden fr\u00e5n en stor kokande konvektionscell, som bubblade upp genom stj\u00e4rnans atmosf\u00e4r, passerade genom j\u00e4ttestj\u00e4rnans yttre kallare lager d\u00e4r materialet kyldes ner och sedan&nbsp;la sig som ett skymmande stoftmoln mellan stj\u00e4rnan och oss.<\/p>\n\n\n\n<p>Bakom HST-m\u00e4tningarna ligger bl a v\u00e4lk\u00e4nda <strong>Andrea Dupree<\/strong>,&nbsp; som vi skrivit om tidigare. Hon \u00e4r knuten till The Center for Astrophysics\/ Harvard &amp; Smithsonian.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Varf\u00f6r det blev som det blev i vintras kan ha att g\u00f6ra med en koppling av&nbsp;Betelgeuse variationscykel, som var helt &#8220;normal&#8221; under nedsl\u00e4ckningen, &nbsp;plus konvektionscellens bubblande ut\u00e5t upp\u00e5t.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.spacetelescope.org\/news\/heic2014\/?lang\">L\u00e4s g\u00e4rna HST-messet i sin helhet,<\/a> f\u00f6r det kommer mera. Dupree och hennes kolleger h\u00e5ller stenh\u00e5rd koll p\u00e5 Betelgeuse bl a i UV-omr\u00e5det och har bokat in nya HST-observationer om n\u00e5gra veckor.<br><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Leifs unika sf-novell<\/h2>\n\n\n\n<p>I MARS-bulletinen nr 17 1966 (bara 54 \u00e5r sen&#8230;) publicerade <strong>Leif Andersson <\/strong>en sf-novell med denna kemiska&nbsp;titel:<\/p>\n\n\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/?attachment_id=85217\" rel=\"attachment wp-att-85217\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-85217\" src=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Leif-title-300x85.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"85\" srcset=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Leif-title-300x85.jpg 300w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Leif-title-200x57.jpg 200w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Leif-title.jpg 581w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n\n\n<p>Leif var en h\u00e4ngiven kompis till oss inom MARS, blev tv-k\u00e4ndis efter segrarna i SVT:s Kvitt eller dubbelt, studerade astronomi i Lund, skapade LF3, sf-f\u00f6reningen i Lund, och gjorde s\u00e5 sm\u00e5ningom karri\u00e4r inom astronomin i\u00a0USA. Han var i sj\u00e4lva verket en av Plutoforskningens moderna pionj\u00e4rer.<\/p>\n\n\n\n<p>Tack vare <strong>Peter Linde <\/strong>har vi gr\u00e4vt fram Leifs novell, som jag skickat till hans d\u00e5varande hustru, idag <strong>Gloria McMillan<\/strong>&nbsp;i USA. Hon h\u00e5ller som b\u00e4st p\u00e5 &nbsp;att f\u00e5 \u00f6versatt novellen till engelska. <\/p>\n\n\n\n<p>P\u00e5 svenska b\u00f6rjar&nbsp;Leifs resonemang&nbsp;s\u00e5 h\u00e4r:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Liv?&#8221;, fr\u00e5gar journalisten Marksam&nbsp;en forskare.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Livet \u00f6verallt&#8221;,&nbsp;lyder vetenskapsmannens svar.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e4r \u00e4r det engelska introt:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">&#8220;Life?&#8221;&nbsp;<br> &#8220;Life everywhere.&#8221; The biologist looked up from the biodetector&#8217;s fluorescent screens and saw that it was Marksam, the journalist, who asked. &#8220;One and a half billion years before our time and still, or rather already, there are traces of protoplasm everywhere in the oceans. But the bulk seems to be in one fairly limited area in the southern hemisphere. I think, if goes back some tens of millions of years, we will find what we\u2019re searching for.&nbsp;&#8220;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><br> End of first par. of the story\u2026 <\/p>\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/?attachment_id=85230\" rel=\"attachment wp-att-85230\"><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"198\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-85230\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Downloader-151-300x198.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Downloader-151-300x198.jpg 300w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Downloader-151-1024x674.jpg 1024w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Downloader-151-768x506.jpg 768w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Downloader-151-200x132.jpg 200w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Downloader-151-1536x1012.jpg 1536w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Downloader-151-2048x1349.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><em>Leif i klassisk teleskopmilj\u00f6: Vid Schmidt-teleskopet p\u00e5 Kvistaberg. Foto: Privat<\/em><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sen \u00e4r det \u00f6ver<\/h2>\n\n\n\n<p>N\u00e4r v\u00e4rmed\u00f6den&nbsp;kramat ut&nbsp;allt i universum och den sista supernovan eller snarare det sista exemplaret av en &#8220;&#8221;black dwarf supernova&#8221; briserat, \u00e4r det definitivt slut f\u00f6r v\u00e5rt universum. <a href=\"https:\/\/news.illinoisstate.edu\/2020\/08\/black-dwarf-supernova-isu-physicist-calculates-when-the-last-supernova-ever-will-happen\/\">L\u00e4s varf\u00f6r h\u00e4r.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Men det var kul s\u00e5 l\u00e4nge det varade. N\u00e5gra triljoner triljoner \u00e5r. 10^32000 \u00e5r f\u00f6r att vara mera exakt.<\/p>\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/?attachment_id=85238\" rel=\"attachment wp-att-85238\"><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"185\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-85238\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/the-end-31-300x185.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/the-end-31-300x185.jpg 300w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/the-end-31-200x123.jpg 200w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/the-end-31.jpg 520w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Temperamentsfulla&#8221; bilder fr\u00e5n guldlockszonen<\/h2>\n\n\n\n<p>Om du \u00e4r p\u00e5 v\u00e4g att drabbas av v\u00e4rmeslag vill jag svalka dig med en &nbsp;bild&nbsp;av v\u00e5r ASTB:are <strong>Hans Hilderfors<\/strong>, Hans som inte fr\u00e4mmande f\u00f6r sp\u00e4nnande milj\u00f6er p\u00e5 jordklotet med minustemperaturer:<\/p>\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/?attachment_id=85241\" rel=\"attachment wp-att-85241\"><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"220\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-85241\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/image001-21-300x220.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/image001-21-300x220.jpg 300w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/image001-21-1024x750.jpg 1024w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/image001-21-768x562.jpg 768w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/image001-21-200x146.jpg 200w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/image001-21.jpg 1065w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n\n\n<p>Sj\u00e4lv \u00e4r jag en&nbsp;fegis och n\u00e4r det h\u00e4rom dan bara var 23 gr p\u00e5 morgonen p\u00e5 min altan var jag tvungen bylta p\u00e5 mig. Brrr.<\/p>\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/?attachment_id=85242\" rel=\"attachment wp-att-85242\"><img decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-85242\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/IMG_1679-225x300.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/IMG_1679-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/IMG_1679-768x1024.jpg 768w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/IMG_1679-150x200.jpg 150w, https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/IMG_1679-rotated.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><\/p>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Extra: En soln\u00e4ra komet var tre H\u00e4rom dan noterade de solgranskande sonderna SOHO och STEREO en komet \u00f6ver solen. N\u00e4r forskarna fingranskade kometen visade den sig best\u00e5 av tre delar. Fr\u00e5n NASA:s kamera&nbsp;Heliospheric Imager (HI-1) ombord p\u00e5 STEREO kunde denna animation 5-9 augusti sammanst\u00e4llas &#8211; BL\u00c5S upp bilden p\u00e5 din sk\u00e4rm s\u00e5 kommer animationen ig\u00e5ng:&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/2020\/08\/13\/nr-72-2020\/\" rel=\"bookmark\">L\u00e4s mer &raquo;<span class=\"screen-reader-text\">Nr 72 2020<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85215"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85215"}],"version-history":[{"count":30,"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85253,"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85215\/revisions\/85253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.astb.se\/cassiopeiabloggen\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}